Jij gaat raar met ziekte om

Hoe gaan we met ziekte om? Zijn we in staat adequaat hulp te vragen?

‘Je gaat raar met ziekte om,’ appte ik een vriend die werd overvallen door een beloop na een ingreep dat anders was dan hem was voorgespiegeld. Door de heftige pijn voelde hij zich in de hoek gezet en van ellende kroop hij in bed met het dekbed over zijn oren. Het kwam niet bij hem op dat hij bij zijn behandelaar ook aan de bel zou kunnen trekken. Mijn opmerking schudde hem wakker; huilend vroeg hij om raad. Ik leidde hem naar de weg van vragen, van overleg, van hand in hand. 

In mijn opmerking beschreef ik een feitelijke situatie. Dat besefte ik pas toen ik de overeenkomst met mijn eigen situatie zag. Jarenlang ontwikkelde ik overlevingsstrategieën, blind voor elke aanwijzing dat het slechter met me ging. Ik had geen idee hoe depressief ik steeds was. Zelfs op mijn meest suïcidale momenten dook ik weg voor de waarheid en begroef me zo diep mogelijk in mijn werk. Toen ik voor het eerst bij een psychiater kwam, gooide hij een pijnlijke vraag op tafel: ‘Hoe was het mogelijk dat ik mezelf zo lang buiten de psychiatrie had weten te houden?’ Ik ga raar met ziekte om. 

Wat is het moment dat je als arts aanklopt bij je collega. In hoeverre dokter je bij jezelf, al heb je tijdens de opleiding echt wel geleerd dat dit niet verstandig is? Hoe erg moeten de symptomen zijn? Bij een psychiatrische aandoening is het helemaal lastig. Door je vernauwde blik zie je geen behandelmogelijkheden die van toegevoegde waarde zouden kunnen zijn. Je past alle niet-medicamenteuze adviezen die je dagelijks aan patiënten meegeeft, op jezelf toe. Gezond eten, regelmaat, op tijd opstaan, aan het werk blijven, voldoende lichaamsbeweging, naar buiten, blijf jezelf goed verzorgen.

In mijn geval leidde het tot een dwangmatige leefstijl waarbinnen ik alles volgens de regels bleef doen, maar waarin geen enkele flexibiliteit zat om te ontspannen of een keer iets minder streng te kunnen zijn en bijvoorbeeld een keer een half uur langer blijven liggen omdat de avond ervoor een feestje was geweest. De door mijzelf opgelegde niet-medicamenteuze therapie die door niemand gecontroleerd werd, verwerd tot doel. Helaas appte niemand mij dat ik raar met ziekte omging. 

‘Je mag alles vragen. Het antwoord kan ook nee zijn, maar je mag altijd alles vragen.’ Dit motto heb ik mijn kinderen van jongs af aan meegegeven. Het resultaat is mooi. Zij durven iedereen alles te vragen. Zijn blij met het resultaat, maar incasseren ook moeiteloos een ‘nee.’ Een afwijzing zegt namelijk zelden iets over hen als persoon en des te meer iets over de situatie of de mogelijkheden.  Dus vraag jezelf af en toe af of je nog iets te vragen hebt. 

Verre vriend

Er kwam een bericht uit een vorig leven, in mijn Messenger. Walters leven kruiste het mijne via mijn boek. En nadat hij het gelezen had, had hij besloten mij te googlen, vanuit een ander deel van de wereld. Van zo ver weg was het verleden opeens zo dichtbij. Ik mijmerde er wat over toen ik vanmorgen de krant van gisteravond las.

Vier kinderen waren dood. Gegrepen door de trein omdat de Stint een moment niet deed wat hij had beloofd, namelijk kinderen veilig van A naar B brengen. Er kwam een tijdelijk verbod en een gedegen onderzoek naar de oorzaak van de hapering. Inmiddels is gebleken dat er meerdere zaken niet deugen aan de Stint maar die kunnen met enkele aanpassingen verholpen worden. Omdat dat nog niet is gebeurd, is het voorlopige verbod omgezet in een definitieve. Na aanpassing kan toestemming voor gebruik in het openbaar verkeer opnieuw aangevraagd worden. Ondertussen zit de dagopvang in Nederland met een probleem. Helemaal gewend aan de inzet van de Stint hebben zij in de loop der jaren hun logistiek afgestemd op de reikwijdte van het ding. Lopende kinderen is geen optie meer.

Ik laat mijn gedachten de vrije loop. Lopende kinderen. Ik stam nog uit de tijd dat teksten als leefstijl, preventie, stoppen met roken en dagelijks een half uur bewegen, nog geformuleerd moesten worden. Elke basisschoolklas, toen lagere school klas genoemd, had maximaal één dik kind. Op het schoolplein speelde je overlopertje, een rennende aangelegenheid waarbij je je leven waagde door het schoolplein over te steken waarbij je moest zien te ontkomen aan de klauwen van je collega leerlingen die op dat moment alleen nog luisterden naar de naam Vanger. Soms kwam er een springtouw voorbij en verder kon je vrijwillig oxyuren oplopen in de zandbak. 

Bij ons op school kwamen en gingen de meeste kinderen lopend. Alleen de allerkleinsten kwamen met een ouder of een oudere broer of zus. Je mocht je fiets alleen in de fietsenstalling zetten als je buiten de dorpskern woonde. Ik had pech. Om thuis te komen moest ik naar de dijk lopen. De grens van de dorpskern! Maar dan ging ik twee keer de hoek om en vervolgde ik mijn weg weer richting school, maar nu over de parallel gelegen onverharde straat. Had die straat maar rechtuit gelegen, dan had ik met de fiets kunnen gaan. Maar ja, zo was het niet. 

Foto: Charles Keijser

Tussen de verharde weg het dorp ùit en de onverharde weg het dorp ìn stond de boerderij waar Walter woonde. Ze hielden er melkkoeien en varkens. Als je in de winter achterom liep, via de stal, werd je warm ontvangen. De koeien stonden op stro. De vochtig warme lucht geurde naar vers hooi en koeien. Een lui geloei werd afgewisseld door het geluid van hooi dat vermalen werd door de stevige kaken. Het was altijd spaarzaam verlicht, gelig licht dat de indruk gaf sfeervol te zijn, maar wat in feite gewoon nog niet zo efficient en rendementvol was als tegenwoordig. De varkens zou je nu superbiologisch noemen. Elke ochtend werden ze door Walters vader uit de stal gelaten en het erf over geleid. Opgewonden knorrend kwamen ze recht op ons af om op het laatste moment naar links te zwenken. De poort naar de wei naast ons huis stond nog open van de vorige avond; ze konden zo doorlopen. In de wei was een enorme modderpoel. Algauw nadat de poort gesloten was, klonk het soppige en zuigende geluid terwijl de varkens hun modderbad namen. De rest van de dag scharrelden ze rond, wroetten met hun neus in het gras en in de klei, of lagen lekker in de zon. Het erf waar ze over liepen, op weg naar de wei, verbond de twee wegen waar de boerderij tussen lag. Aan de verharde weg was de toegang tot het erf. Aan de onverharde weg stond een schutting naast de poort van de wei, scheef weggezakt tegen de oeroude kastanjeboom met zijn statige kruin die het grootste deel van het jaar verscholen ging achter het blad. De boon markeerde het eindpunt van het erf. De schutting was van slecht hout gemaakt, de steunlatten aan de zijkanten waren gebroken, het hout was groen uitgeslagen en alleen aan de kant van de boom was hij stevig vastgemaakt aan een post. Als je er even tegenaan duwde aan de poortkant, kon je zo van het erf naar onze straat glippen. En andersom. 

Walter was de jongste boerenzoon en zat bij mij in de klas. Als Walter en ik vrienden waren, sneed ik een stuk van mijn looproute af door over het erf te gaan. Als we vijanden waren, liep ik om. Dilemma’s over reikwijdte kende ik niet. Je deed het met hoe het was.

Toch was ik het liefst vrienden met Walter. Zonder dat hij het wist, ontkwam ik door hem aan een stuk eenzaamheid. Naast natuurlijk de gezelligheid die een vriendschap kan brengen, bekortte ons contact mijn looptijd met de helft door het erf over te steken. Een halvering van mijn eenzame piekertijd die me toen al parten speelde.

Nu is heel kinderopvang-Nederland in rep en roer vanwege het ontbreken van de Stint. Er wordt zelfs geopperd het ding gewoon te gebruiken omdat de pakkans klein is. Een kleine pakkans. Hoe groot was de kans dat die trein die ene kar zou grijpen op het spoor? Het gebeurt niet, tot het wel gebeurt. Pessimistisch misschien, maar voor vier kinderen pakte die kleine kans desastreus uit. Verscheurde gezinnen. We weten nu wat de mankementen zijn. Dan wil je toch niet alles ophangen aan het gebruik van zo’n ding? Ga lekker lopen met die kinderen. Zoek vrijwilligers die dat mee begeleiden. Beweging is voor iedereen goed. Altijd. In vele opzichten. Lopen werkt antidepressief, reduceert gewicht, geeft een goede conditie. Lopen verbindt. Voor je het weet krijg je post van een oude goede buur…

%d bloggers liken dit: